City Life Blog

Skansen w Tokarni-zwiedzanie

IMG 20180501 123639128Jak dobrze jest wrócić do korzeni, tak można by rzec urządzając sobie spacer po skansenie kieleckim. To już drugie tego typu miejsce, jakie odwiedziłam w Polsce. Pierwszy był skansen w Sopocie, taki malutki, symboliczny, porównując go z tym w Tokarni, który jest oddalony o 20 km od Kielc na trasie E7 wylotowej na Kraków, blisko Zamku w Chęcinach.

Muzeum Wsi Kieleckiej rozpoczęło swoją działalność w styczniu 1977 roku. Głównym obiektem muzeum jest Park Etnograficzny w Tokarni. Na powierzchni 65 hektarów można podziwiać ekspozycje budownictwa wiejskiego, małomiasteczkowego i dworskiego. W skansenie można obejrzeć budynki zbliżone wyglądem do tych z przeszłości.

Cel i działanie muzeum jest ukierunkowane na ochronę, gromadzenie i udostępnianie zabytków kultury ludowej z obszaru województwa świętokrzyskiego. Bilety zakupliśmy po 14 zł, taka jest ich cena dla osoby dorosłej, okazanie ich przy wejściu i już jesteśmy na terenie dużej polany należacej do skansenu. Na pierwszy rzut oka jest widoczny kościół z dzwonnicą usytułowany w centralnym miejscu Skansenu. Im dalej, tym ciekawiej.

Kosciół szpitalny z Rogowa.

Kosciół szpitalny z Rogowa jest darem kurii Diecezjalnej z Kielc. Do skansenu został przywieziony w 1996 roku. Kosciół szpitalny pod wezwaniem Matkia Bożej Pocieszenia został wzniesiony w 1763 roku z fundacji Michała Wodzickiego dziedzica z Rogowa. Ściany świątyni zostały wzniesione z bali zrębowej z drewna modrzewiowego na dębowych podwalinach. Wyposażenie w stylu rokoka pochodzi głównie z XVIII wieku. Belkę łączącą na której znajduje się napis fundacyjny z datą, wykonano z jednego kawałka drewna modrzewiowego. W części centralnej wisi na niej barokowy krzyż z postacią Chrystusa. Uwagę przykuwa równiez bogato zdobiona ambona, oraz orginalne zdobione ołtarze boczne w iluzjonistycznej manierze. W ołtarzu głównym zawieszono uznawane za cudowne przedstawienie postaci Madonny z dzieciątkiem pochodzące z drugiej połowy XVIII wieku. Przy wejściu na chór ustawiono cenny, malowany konfesjonał. W kościele nie brakuje silnych akcentów ludowych, cennych polichromii charakterystycznych dla małopolskiego baroku. Strop nawy został ozdobiony malowidłem, które przedstawia walkę Michała Archaniioła z sztanem. Natomiast w prezbiterium przedstawiono scenę koronacji Najświętszej Marii Panny. Do dziś w skansenie Kosciół ten, to nie tylko zabytek, udostepniony zwiedzajacym, ale również miejsce w którym odprawiane są ceremonie sakralne.

IMG 20180501 125436993

IMG 20180501 151055888Dzwonnica z Kazimierzy Wielkiej.

Dzwonnica została wybudowana w 1848 roku. Muzeum przejęło ją od miejscowej parafii pod wezwaniem Podwyższenia Krzyża Świętego i usytułowało obok barokowego kościoła z Rogowa. Dwukondygnacyjna budowla posiada konstrukcję szkieletową o ścianach szalowanych pionowymi deskami. Razem z dzwonnicą nie zostały niestety przetransportowane orginalane dzwony o wadze 100, 220 i 420 kg. Dzieki środkom z ministerstwa w 2008 roku Ludwisarnia Felczyńskich z Taciszowa na podstawie ikonografii wykonała kopię najcenniejszego zabytkowego dzwonu z Kazimierzy, który był datowany na 1776 rok.

Idąc dalej w lini prostej napotykamy chaty, zagrody i luzem biegające owce i kozy, za wyjątkiem koni, które stacjonowały w bezpiecznym dla siebie i zwiedzających miejscu, czyli  w zagrodzie.

IMG 20180501 130622335 HDRIMG 20180501 131114007 Młocarnia dworska z Ogonowic.

Budynek o konstrukcji sumikowo - łatkowej stanowiący rekonstrukcję stodoły dworskiej z dwoma zapolami (miejsce do składania snopów lub siana) i "boiskiem" ( płaska przestrzeń na środku stodoły) pokrytymi dwuspadowym dachem gontowym. Urządzenia młocarni dworskiej pochodzą z 1880 roku. Dolna część młocarni podzielona była na małe pomieszczenia przeznaczone do składowania wymłóconego ziarna i plewy.

IMG 20180501 124608644Chałupa z Nasiechowic.

Obiekt wybudowano w 1895 roku. Chałupa została wzniesiona z ciosanych bali. Szeroko frontowy budynek posiada czterospadowy dach pokryty słomą. We wnętrzu chałupy znajduje się przelotowa sień, dwie izby, kuchnia i komora. W tylnej części znajduje się pomieszczenie prowadzące do pomieszczeń gospodarczych. Ekspozycja we wnętrzu chałupy prezentuje mieszkanie wiejskiego garncarza z meblami i sprzętami z okresu międzywojennego.

IMG 20180501 131331705

IMG 20180501 131354706IMG 20180501 131409219Zagroda z Kaliny Małej.

Okół z Kaliny Małej (gm.Miechów) reprezentuje typ zagrody zamkniętej spotykanej miedzy innymi na terenie południowej Kieleczczyzny oraz miechowskiego. W jej skład wchodzą chałupa, stajnia, obora, chlew, chlewik, obszerna wozownia.Całość stanowi zespół zabudowań mieszkalnych i gospodarczych pochodzących z połowy XIV wieku. Chałupa wchodząca w skład zagrody została wybudowana w 1852 roku. Budynek mieszkalny o ścianach z belek sosnowych posadowiono na wysokiej podmurówce z kamienia polnego, spojonego gliną. Czterospadowy dach chałupy pokryto "na gładko" słomą ułożoną w charakterystyczne schodki. W zagrodzie okólnej z kaliny Małej odtworzone zostały warunki życia zamożnej rodziny chłopskiej z lat 30 XX wieku. Właściciele oprócz uprawiania roli trudnili się dodatkowo powróżnictwem i sezonowym tłoczeniem oleju o czym świadczy zestaw narzędzi do kręcenia powrozów przechowywany w komorze oraz mała domowa prasa olejarska stojąca w sieni obok letniej kuchenki.

IMG 20180501 131839307IMG 20180501 131849140IMG 20180501 132050488IMG 20180501 132139774IMG 20180501 132150680IMG 20180501 132310805 HDRDwór z Suchedniowa.

Dwór z Suchedniowa został wzniesiony z połowie XIX wieku na planie podkowy z dwoma tylnymi alkierzami w którym to funkcjonowała stacja pocztowa. Typowa dla dworu ekspozycja wnętrz ukazuje warunki życia średniozamożnej rodziny szlacheckiej regionu kieleckiego. W dworze urządzono reprezentacyjny salon służący do przyjmowania znamienitszych gości. Stylową sypialnię państwa domu, bawialnię, czyli pokój kameralnych spotkań rodziny: gabinet będący miejscem pracy i wypoczynku pana domu, obszerną jadalnię, pomieszczenia dla służby z bogato jak na tamte czasy wyposażoną kuchnią, oraz pokój rezydentki.

IMG 20180501 140837892 HDR

IMG 20180501 135903295IMG 20180501 135633814IMG 20180501 135643486IMG 20180501 135712683IMG 20180501 135746628 HDRIMG 20180501 135757016IMG 20180501 140119073IMG 20180501 140410454IMG 20180501 140656371Spichlerz dworski ze złotej.

Spichlerz został wzniesiony w 1729 roku w Rogowie. Około połowy XIX wieku rozebrano go i przetransportowano do miejscowości Złota. Okazały, reprezentacyjny budynek gospodarczy został zbudowany z drzewa modrzewiowego, sosnowego i dębowego na planie prostokąta. Spichlerz jest budowlą dwukondygnacyjną, bez piwnic z ogromnym użytkowym poddaszem. Na pierwszej i drugiej kondygnacji znajdują się po dwie komory przedzielone centralnie usytułowaną sienią. Na uwagę zasługuje piękny, łamany dach krakowski pokryty gontem. Obiekt ze względu na datowanie, a także bryłę i szczegóły konstrucyjne zaliczany jest do najcenniejszych dworskch budynków gospodarczych, pochodzących z epoki baroku. Na piętrze spichrza organiozowane są ekspozycje czasowe, a w komorach parteru, zajęcia edukacyjne, sesje naukowe, imprezy okolicznościowe oraz degustacje potraw regionalnych.

IMG 20180501 141150524IMG 20180501 141227210

Jak było za PRL-u.

IMG 20180501 141421403

IMG 20180501 141437046

IMG 20180501 141534514

IMG 20180501 141611658IMG 20180501 141707246IMG 20180501 141712763W spichlerzu swoje miejsce odnalazł również posterunek policji.

Po odzyskaniu niepodległości rozwój Polski pod względem społecznym i gospodarczym był bardzo nierównomierny. Władze centralne starały się o utworzenie jednolitej służby policyjnej. Stworzenie takiego układu było możliwe dzięki układowi sił politycznych oraz stanowi organizacyjnemu instytucji porządkowych. Funkcjonowały służby o charakterze paramilitarnym o różnej orientacji politycznej. Na takim podłożu doszło do powstania dwóch dominujących służb Milicji Ludowej i Policji Komunalnej.
Obie organizacje porządkowe zwalczały się i na takim gruncie doszło do stworzenia jednolitej organizacji zwanej policją. Zamierzenie to zostało zrealizowane 24 lipca 1919 roku. Policja państwowa była organizacją służb bezpieczeństwa, której głównym zadaniem była ochrona spokoju i porządku publicznego. W tej dziedzinie policja miała być organem wykonawczym władz państwowych i samorządowych. Urzędy prokuratorskie i sądy mogły wydawać bezpośrednio zlecenia policji.

IMG 20180501 141810095IMG 20180501 141917610IMG 20180501 141835884Stodoła dworska z Radkowic.

Budynek stodoły pochodzi z majątku ziemskiego doc. Wandy Pomianowskiej w Górach Świętokrzyskich, datowany jest na 1855 rok. Ten okazały obiekt wzniesiono z ociosanych belek. Dach czterospadowy został pokryty słomą na gładko. Wnętrze stodoły wykorzystano do zaprezentowania monograficznej ekspozycji pod tytułem "Masztlania dworska. Pojazdy z kolekcji Jana Wzorka". Na wystawie zobaczyć można chłopskie wozy, bryczki, "wózki krakowskie", wąsaki, sanie, powozy.

IMG 20180501 142511128Spichlerz ze Staszowa.

Dokładna data wybudowania spichlerza nie jest znana. Wiadomo, że wzniesiono go w drugiej połowie XVIII wieku. Budynek stanowi jedyny na Kieleczczyźnie przykład spichlerza wąskofrontowego, zbudowanego na rzucie kwadratu. Dwukondygnacyjny spichlerz o pięknej bryle posiada modrzewiowe ściany, weglowane "na nakłdkę". Na parterze znajdują się okna wziernikowe. Spichlerz nakrywa naczółkowy, wysoki dach, kryty gontem z parą okien wyciętych w szczycie. Orginalny wygląd spichrza podkreśla dodatkowo drewniana "facjatka" doświetlająca najwyżej położone poddasze.

IMG 20180501 132806495

Na terenie skansenu jest sporo miejsca przygotowanego do odpoczynku np.celowego, czyli zabieramy rodzinę, koszyk z jedzeniem i rozkładamy się przy stolikach pod parasolem utworzonym z gałęzi drzew.

IMG 20180501 142129923 HDROśmiorak z Rudy Pilczyckiej.

Budynek został wybudowany około 1914 roku. Stanowi ciekawy przyklad wielorodzinnego, drewnianego domu folwarczego ( "czworaki ") z XIX wieku, przeznaczonego dla służby dworskiej. Fundatorem budowli był Wladysław Zamoyski, ziemanin. Ośmiorak jest budynkiem drewnianym posadzonym na kamiennej podmórówce, wzniesionym na rzucie prostokąta. Obiekt jest jednokondygnacyjny, szerokofrontowy, nakryty dwuspadowym dachem, pokrytym gontem. Budynek składa sie z ośmiu mieszkań o charakterze sień-komora-izba. W jednej z izb odtworzono murowany piec chlebowy. Pozostałe pomieszcenia aktualnie pełnią funkcję komfortowo wyposażonych pokoi gościnnych.

IMG 20180501 143649643 HDRChałupa z Umra.

W 1845 roku została wzniesiona chałupa z Umra, wsi położonej w pobliżu rzeki Bobrzy (gm. Zagnańsk). Budynek obecnie posiada dwa trakty, wejście w ścianie frontowej. Pierwotnie wnętrze budynku składało się z sieni, izby i "alkierza". Taki rozkład pomieszczeń był historycznie najstarszy i powszechnie stosowany we wsi Umer. W późniejszym okresie sień podzielono wtórnie na dwie części. Ściany chałpy postawiono z belek sosnowych posadzono na podmurówce z kamieni polnych. Budynek pokrywa czterospadowy dach kryty "strzechą". W izbie znajdują się urządzenia ogniowe składające się z trzonu kuchennego z okapem, pieca ogrzewczego, i chlebowego. We wnętrzu przedstawiono wyposażenie domu robotniczo-chłopskiej rodziny z lat 50-tych XX wieku.

IMG 20180501 144230379IMG 20180501 144414493IMG 20180501 144522419IMG 20180501 144535851Zagroda z Radkowic.

Zagroda z Radkowic (gm.Pawłów) stanowi typ zagrody okólnej. Układ budynków tworzy zwarty czworobok, uzupełniony dodatkowo o wolno stojącą stodołe. Okół tworzą cztery obiekty:chałupa, wozownia, spichlerz, budynki inwentarskie- wszystkie o dachach pokrytych "strzechą" Szerokofrontowa chałupa została wzniesiona z bali węglowanych i posiada rozkład wnetrz: sień-izba-komora. Chałupa nakryta jest czterospadowym dachem poszywanym, słoma na narożach ułożona została w "schodki". W budynku znajduję się bardzo rzadko spotykana piwnica na ziemniaki. W ogródku przed chałupą, na słupie umieszczono kapliczkę skrzynkową, bedącą kopią kapliczki z Radkowic. Zagrodę wyposażono w ciekawe tradycyjne meble i sprzęty z okresu miedzywojennego.

IMG 20180501 144718487IMG 20180501 144725158IMG 20180501 144757147 HDRChałupa z Woli Szczygiełkowej.

Zbudowana została w 1870 roku. Drewniany dom mieszkalny pochodzący z Woli Szczygiełkowej (gmina Bodzentyn), stał w odległosci około 150 metrów od wiejskiej drogi. Towarzyszyły mu zabudowania gospodarcze w skład których wchodziły: obora, szopa, stodoła. Ściany budynku zostały wykonane z ciosanych belek jodłowych uszczelnianych mchem i gliną, węglowanych na "jaskółczy ogon". Chałupę o rozkładzie wnetrz: sień-izba, duża-izba, mała-komora, przykrywa dach czterospadowy, pokryty "strzechą". W izbie dużej i małej, a także w sieni znajdują się podłogi z desek. W izbie znajduje się trzon kuchenny z kapą, piecem chlebowym i ogrzewaniem. W sieni znajduje się komin z wnęką. W okresie miedzywojennym w chałupie wynajętej przez właściciela mieściła się czteroklasowa Szkoła Powszechna, dlatego też obecnie urządzono w niej wnętrza datowane na lata 30. XX wieku z izbą szkolną i mieszkaniem nauczycielki.

IMG 20180501 144823250 HDRIMG 20180501 145023919 HDRIMG 20180501 145111211IMG 20180501 145229691IMG 20180501 145205327Kapliczka z Dębna.

Budynek drewniany z miejscowości Dębno ( gmina Nowa Słupia) posiada ściany o konstrukcji zrębowej, dach kryty gontem. Kapliczka datowana jest na okres miedzywojenny. Ciekawym elementem architektonicznym są dwa okna z dekoracyjnym półkolistym zwieńczeniem, dzielonym na cztery części, z wypełnieniem z granatowych i żółtych szybek. Uwadze oglądających nie mogą umknąć piękne dwuczęściowe, orginalne drzwi, zamykane na odlewaną, żeliwną klamkę z szyldem zdobionym motywem anioła. We wnętrzu w półkoliście zasklepionej absydzie znajduje się ołtarz z gipsaturowym przedstawieniem Matki Boskiej Niepokalanej. Na ścianie po lewej stronie zawieszono oleodruk z przedstawieniem Chrystusa Ukrzyżowanego, a po prawej wizerunek Matki Boskiej z Dzieciątkiem.

IMG 20180501 145529223IMG 20180501 145458411

Obok kapliczki z Dębna znajduje się dom pszczelarza.

IMG 20180501 145426396Dom z Ćmielowa.

Dom pochodzi z zabudowy małego misteczka i jest jednym z najpiękniejszych pod względem architektonicznym obiektem w skansenie. Dom został wybudowany w 1800 roku. posiada dwa trakty i składa się z sieni, izby duzej, izby małej jak również komory. Bielone ściany zostały wykonane z belek ciosanych. W dużej izbie "rzuca się w oczy" potężna belka z drzewa modrzewiowego, której zadaniem jest podtrzymywanie belki stropowej. W sieni zachowała się polepa, a w izbach piece kuchenne kaflowe z ogrzewaczami. W budynku odtworzono wnętrza mieszkalne z okresu dwudziestolecia miedzywojennego, ilustrujące warunki życia rodziny wielodzietnej z małego miasteczka, która utrzymywała się z rolnictwa. Uwadze zwiedzajacych nie może umknąć skrzynia, gdzie przechowywano wiano i najcenniejszą odzież. Z czasem skrzynia została zastapiona komodą, na której ustawiano przednioty kultu religijnego.

IMG 20180501 151252336IMG 20180501 151307084Chałupa z Daleszyc.

Chałupa została zbudowana w 1892 roku. Budynek charakteryzuje się wąskofrontowym wejściem o rozkładzie pomieszczeń: sień-izba-obora. Ściany chałupy zostały wykonane z drewna sosnowego, a dach został pokryty podwójną warstwą osikowego gontu. Wjazd do zagrody prowadzi przez bramę z charakterystycznym gontowym daszkiem. Sień posiada dodatkowe wejście na podwórze co pozwoliło również na lokalizację w tym miejscu letniej kuchni. Na środkowej belce w pomieszczeniu mieszkalnym widnieje wycięta data budowy chałupy, oraz znak przynależności do wiary. W tym konkretnym przypadku znak "IHS" miał zapewnić rodzinie Bożą opiekę. W izbie został odtworzony warsztat małomiasteczkowego szewcza wraz z niezbędnymi mu narzędziami do pracy takimi jak dłuta, noże szewskie, cęgi, młotki, kopyta.

IMG 20180501 151414623Dom ze Skorzowa.

Budynek powstał pod koniec drugiej połowy XIX wieku. Ściany drewnianego budynku wyłożono starannie obitym szalunkiem z desek, nadając mu tym samym reprezentacyjny charakter. Szerokofrontowym wejsciem i ozdobnym gankiem udajemy się do środka. Budynek nakrywa dwuspadowy dach z orginalnie zachowanym pokryciem z czerwonej ceramicznej dachówki. Wnętrze domu odzwierciedla, jak kiedyś mieszkała rodzina doktora Witolda Poziomskiego lekarza pracujacego w Suchedniowie. Uklad dwóch ciągów komunikacyjnych pozwolił na zaranżowanie wnętrz tak, poczekalnia, gabinet lekrski, sypialnia, salon oraz kuchnia. Pomieszczenia zostały wyposażone w orginalne sprzęty sprzed II wojny światowej. Był to pierwszy dom na ekspozycji, w którym można zauważyć rzeczy elektryczne, takie jak odkurzacz czy aparat telefoniczny. Natomiast z urzadzeń leczniczych pojawił się sprzęt do leczenia światłem. Uwagę przykuwa również fotel ginekologiczny, tak, tak był już wtedy, to nieodzowne pytanie zwiedzających i przenośna umywalka.

IMG 20180501 151804992IMG 20180501 151908650IMG 20180501 151706271Po przciwnej stronie domu lekarza usytuowano Organistówkę z Bielin z poł. XIX w., w której zaaranżowano wnętrze dawnej apteki.

IMG 20180501 151847083

Ocalić od zapomnienia.

IMG 20180501 125709075 HDR

W każdym z zakątków skansenu powstały małe wioski ukazujące eksponaty i życie z różnych obszarów. Skansen w Tokarni to naprawdę wspaniałe miejsce. Wszystkie stare budynki zostały wyposażone w tradycyjne sprzęty gospodarskie pokazują nam jak szybko płynie czas i jak dużo się zmieniło w naszym życiu. Co roku przemierzają tędy liczne grupy dzieci, młodzieży, dorosłych i starszych. Z żadnej książki nie można się tyle dowiedzieć o dawnym życiu w polskich wsiach, niż będąc w tym skansenie.

Kto jest wzrokowcem i chłonie wiedzę w ten sposób to jest naprawdę bardzo dobre miejsce na naukę i wypoczynek, tym bardziej, że miejsc do siedzenia i leżenia nie brakuje. Zawsze można usiąść przy drewnianym stole, albo rozłożyć się na kocu, na zielonej trawie np. pod wiatrakiem.

IMG 20180501 124321192IMG 20180501 132850361

Barbara

 

 

 

2019  © City LIfe Blog